poema homenaxe a Míriam Ferradáns

“É difícil entender a tribo,

pertencer sen ser devorado”

-Míriam Ferradáns

conservamos a memoria

a memoria é un enxerto que sobrevive fractal

malia todo

conservamos a mutilación como o xesto imprescindíbel

o sacrificio ritual da memoria

pero sabémola mutilada

colocámonos no poema

e queremos fender os dedos na carne aínda quente

preocúpanos pronunciar os nomes

aleitar as imaxes intactas que non foron

nomear é salvarse da extinción

preocúpame o relato

a epifanía oral

a mentira colectiva

nomear a mentira e inmortalizala

crear un deseño perfecto

un corpo redondo

discorrer nesa circunferencia

aí, no xesto escaso do recordo

na memoria do enxerto

no tacto da mutilación

nese traballo impuro que me impoño

a identidade

até despois de mil secas

eu veño do barrio das Lagoas

o meu cole era ladrillo amarelo parecido ao de calquera outro colexio

e os edificios semellaban altos camiñantes futuristas pero non había nada parecido a un lago

así aprendín
que a historia pode ser unha promesa ou a caixa fúnebre dun tempo

que os nomes preservan ingratos as cousas que xa non somos e que hai algo que queda da auga até despois de mil secas

así, como nestoutros lugares
onde tamén puiden saber
que alguén quixo probar o lecer do río

onde houbo quen inventou veráns e practicou amores
e descubriu o tacto

porque hai algo que queda da auga até despois de mil secas

e a historia é un funeral tenebroso pero búscanos

cando non sei que escribir, escribo illa
e aparecen ante min as couzas todas dun ferver antigo

a auga que aprendemos a querer mesmo antes de sabernos mesmo antes de saber do tempo
e dos nomes das cousas que nos xuntan

escribo illa
e nacen mil praias coma esta mil ríos

e algún dos días
até despois de mil secas

até despois de mil secas

pódelle a memoria ao tempo e á extinción

*(poema escrito para o Festival Entreverbas 2019)

celebrarnos

De nena, as festas significaban o comezo do verán. A fin do curso, a estrea dos vestidos sen medias, estar até máis tarde con papá e mamá tomando o cobizábel refresco e o frío que sempre negamos por non perder a maxia das terrazas. Recordo atraccións e música e unha especie de espírito de alegría colectiva. Eu non sabía que toda esa xente seguía traballando, claro, ao día seguinte e ao seguinte: para min era o comezo das vacacións de todo o mundo, e a xente celebraba e estreaba vestidos de flores frescos e coloridos.

Aos 14 anos buscamos o primeiro bico torpe e salivado nas brañas do Ourense Dance. Daquelas, cando aínda puñan Gabry Ponte e os temazos se escoitaban en discman. Tirámoslle suxeitadores a Fran Perea. Choramos abrazadas con La Oreja de Van Gogh, cando pensabamos que esas cancións estaban feitas para nós e só para nós, antes de coñecer os versos de Swimborska e Lois Pereiro. Fixémonos máis amigas das nosas amigas, as que agora están en Londres ou en Barcelona ou a 100 quilómetros da casa pero xa só as saudamos cun deixe de cabeza tímido. Malia todo, elas tamén recordan aquel Ourense Dance, o concerto de Fran Perea e La Oreja de Van Gogh. E seguramente sorrían ao lembralo, como eu mentres o escribo.

Máis tarde, decatámonos de que nas festas sempre hai un día moderno, un día nacionalista e un día pachangueiro, ineludibelmente. E nós, xa medradas, con esa falsa dignidade que nos dá a pertenza ao grupo, escollemos o noso: porque eu vou ir ver a Sés, pero nin se che ocorra Café Quijano; porque o concerto de Dorian tal, pero que non me vexan no de Ana Guerra. Pero a cuestión é que, nas festas, todxs rematamos por ir, con máis ou menos morros, a Susana Seivane, a Novedades Carminha e a Bisbal, porque diso se trataba, de saír da casa e ver a praza chea de xente e botarlle uns bailes dignos das mellores Noitevellas, deses bailes que non saen sen un par de copas de licorca enriba (mínimo).

Coas cidades, remataron as romarías e con elas o necesario sentido de comunidade. De celebrarnos xuntas, as xeracións todas. E decatámonos de que as festas eran bailar e perder a vergoña. Saír sen medias, como de pequenas, recrearnos na mentira de que todo o mundo está de vacacións aínda que non lembremos o que era iso. Berregar coma cuxos os 3 minutos desa mítica canción, abrazarnos como se fose só nosa.

Por moi lonxe da idea de catarse colectiva que nos pareza estar escoitando ao triunfito de turno, sentírmonos daquí tamén era isto. A verbena cutre que merecemos. Celebrarnos.

*este artigo publicouse o pasado 21 de xuño no diario La Región, co gallo das festas de Ourense.

crac

así ficamos

finxíndonos atentas

nunha observación minuciosa dos pistilos

e dos pétalos e da cantidade exacta de acumulación

como o detalle de máxima importancia

ese espasmo de luz da porta entreaberta

e o malva queimado das semprevivas

a vida como un chiste malo

agromando entre a madeira maciza dun féretro

de cor moito máis clara do que pediramos

e a raia de luz a vibrar por entre as fendas

como un insulto

así ficamos

un escorzo de ti

e o noso apego

inservíbeis

anoxadas co señor que trouxo as flores que non eran

co til que non puxeron

co frío estático das máquinas expendedoras

coa extinción

co zunido dos coches que nos recordan que marchamos

coa masacre do ritual de despedida

e a luz vibrante dese abril coma unha infamia

a rotonda dun polígono

que será todo o que recordaremos

un filme miserábel de domingo

mentres a douscentos metros

unha música estrondosa de radio mal sintonizada

anuncia a berros a liquidación

dun cento de accesorios de xardinería

*este texto acadou o 2º premio de poesía do Concello de Ames na modalidade de adultxs en 2019